Plataan (Gewone)

Wil jij een Plataan (Gewone) planten? Dan vind je hier alle informatie die je nodig hebt over Plataan (Gewone) en ook hoe je de Plataan (Gewone) het beste kunt planten, snoeien en verzorgen.

Algemene kenmerken van een Plataan (Gewone)

De Plataan is een indrukwekkende verschijning in het landschap, geliefd om zijn bijzondere, vlekkerige schors die zich jaarlijks vernieuwt. Met zijn grote handvormige bladeren biedt de plataan niet alleen visuele schoonheid, maar ook functionele voordelen. Vooral in steden en dorpen zie je de plataan steeds vaker, vaak op grote pleinen of langs drukke straten. De boom is uitstekend bestand tegen verharding in de bodem en kan goed groeien op plekken waar andere bomen moeite zouden hebben. De grote bladeren zorgen voor heerlijke schaduw in de zomer, wat de plataan tot een welkome metgezel maakt op warme dagen. De Plataan wordt ook vaak als leiboom gehouden in tuinen en op terrassen. 

Kenmerkend voor de Gewone plataan zijn de drie- tot vijf-lobbige bladeren, die een stevige, ruwe getande rand hebben. De bladeren zijn glanzend groen aan de bovenkant en dof en bleker aan de onderkant. De bomen hebben mannelijke en vrouwelijke bloemen die in katjes groeien, met de mannelijke bloemen in een gele kleur en de vrouwelijke bloemen in een karmijnrode tint.

Er zijn twee hoofdsoorten plataan in de Benelux, beide niet inheems: de westerse plataan (Platanus occidentalis), afkomstig uit Amerika, en de oosterse plataan (Platanus orientalis), afkomstig uit de Balkan en Klein-Azië. De Gewone Plataan (Platanus x hispanica) is een kruising van deze twee soorten. 

Platanen 'filteren' de lucht

Er zijn verschillende studies die aantonen dat platanen (Platanus-soorten) effectief luchtvervuiling kunnen verminderen. Platanen staan bekend om hun vermogen om fijnstof en andere verontreinigende stoffen uit de lucht te filteren. Dit komt doordat hun grote bladeren en schors een aanzienlijk oppervlak bieden voor de opvang en adsorptie van luchtvervuilers.

Onderzoek heeft aangetoond dat bomen zoals Platanen bijdragen aan het verbeteren van de luchtkwaliteit door schadelijke stoffen te absorberen en zuurstof te produceren. Dit proces helpt de concentratie van luchtvervuiling in stedelijke gebieden te verminderen.

Daarnaast tonen studies aan dat het planten van bomen, waaronder platanen, kan bijdragen aan het verminderen van luchtvervuiling en het verbeteren van de luchtkwaliteit in stedelijke gebieden. Dit komt doordat bomen fungeren als natuurlijke filters die schadelijke stoffen uit de lucht verwijderen.

(Pugh, T. A. M., MacKenzie, A. R., Whyatt, J. D., & Hewitt, C. N. (2012). "Effectiveness of green infrastructure for improving urban air quality." Environmental Science & Technology, 46(14), 7692-7700.)

(Hoffmann, T., Schmitt, J., & Schempp, J. (2017). "Trees and urban air quality: A review of the research on the role of trees in mitigating air pollution in cities." Urban Forestry & Urban Greening, 27, 117-126.)


Hoe plant je een Plataan (Gewone)

Graaf het plantgat een derde dieper en breder dan de wortels. Zorg ervoor dat het plantgat zo diep is dat de penwortel niet naar de zijkant gelegd hoeft te worden. Zet de zaailing erin en houd hem daarbij iets hoger dan de uiteindelijke plantdiepte, in plaats van helemaal op de bodem van je kuil. Uiteindelijk moet de wortelhals op de grens komen tussen grond en lucht. Bij sommige bomen zie je op de wortelhals ook wat ribbeltjes, wat het makkelijker maakt. Als je de boom erin zet, houd deze dan stabiel. De wortels mogen tijdens het planten niet omhoog wijzen en geen draai maken, anders wordt de boom instabiel of kan hij zichzelf wurgen. Zorg ook dat je de wortels zoveel mogelijk spreidt. De wortels krijgen zo voldoende doorwortelbare ruimte. 

Vul het gat met vochtige losse grond. Zorg ervoor dat de aarde die de haarwortels (de wortels die dunner dan 1 millimeter zijn) raakt goed verkruimeld is. Schud de boom iets op en neer, zodat de grond tussen de haarwortels komt. 

Plaats circa 10 centimeter grond boven de haarwortels en druk het licht aan met de voet, zodat de wortels goed contact kunnen maken met het bodemvocht.

Kijk voor een uitgebreide plant instructie in de plant handleiding op onze website. 

Hoe oogst je een Plataan (Gewone)

De Plataan heeft een penwortel. Om de zaailing te oogsten, steek je de spade vlak bij de stam recht naar beneden. Maak voorzichtig een cirkel rond de plant door de spade meerdere keren in de grond te steken, zodat je de penwortel niet beschadigt. Hef daarna de zaailing met een zachte hefboombeweging uit de grond. Zorg ervoor dat je de penwortel zo volledig mogelijk uitgraaft.

Verzorgen en snoeien van je Plataan (Gewone)

De Plataan hoeft niet gesnoeid te worden als boom. In steden zie je wel dat hij opgekroond wordt door de zijtakken weg te snoeien, zodat de boom netjes in de straten kan blijven groeien. Een Plataan snoeien kun je het beste in de wintermaanden of in het vroege voorjaar doen. Mocht je voor het vroege voorjaar kiezen, dan kan dit in maanden maart en april. In deze maanden kan de boom het beste herstellen en zich klaarmaken voor de warme maanden. Als je de Plataan namelijk in de zomer snoeit, kan dit ervoor zorgen dat de plataan dood bloed.

De Plataan kan ook gesnoeid worden als je hem als leiboom houdt. Snoei dan de takken terug tot 1 tot maximaal 2 knoppen. Soms kan een tak helemaal glad terugsnoeien ook een optie zijn. De boom moet dan wel veel moeite doen om uit te lopen, waardoor het uitlopen van deze takken wel later opgang komt.

Waar groeit een Plataan (Gewone)

Van oorsprong komt de Plataan voor in rivierbegeleidende bossen, waar hij groeit op voedselrijke en vochtige gronden. Hier deelt hij zijn leefomgeving met andere bomen zoals Populieren, Elzen en Wilgen. Hoewel de plataan zich in deze vochtige omstandigheden het beste voelt, is hij verrassend goed in staat om droogte te verdragen, wat hem zeer geschikt maakt voor stedelijke omgevingen. De boom stelt niet veel eisen aan de grondsoort, maar op kalkrijke bodems kan hij wel wat last hebben van droogte, wat zijn groei kan belemmeren.


Algemeen

Origine
Uitheems
Boomtype Loofboom

Lengte en leeftijd

Lengte in ca. 10 jaar 8 tot 12 Meter
Voortplantingsrijp in hoeveel jaar 20 tot 25 Jaar
Maximale leeftijd 200 tot 400 Jaar
Benodigde ruimte als solitair 100 tot 120m2
Groeisnelheid

Vermeerdering

Boom is zelfbestuivend Ja
Voortplantingsmethode
Te stekken (stek is tussen de 5 en 50cm)
Maakt zaailingen
Voortplantingssnelheid

Voortplantingssnelheid

1. Zeer lage voortplantingssnelheid. Plant verspreidt zich bijna niet, heeft weinig zaden of vegetatieve verspreiding (bijv. bomen met zware zaden).
2. Lage voortplantingssnelheid. Verspreiding via beperkte zadenproductiel of specifieke omstandigheden vereist
3. Gemiddelde voortplantingssnelheid. Regelmatige verspreiding, afhankelijk van ! wind, water of dieren, met gematigde snelheid (bijv. Paardenbloem).
4. Hoge voortplantingssnelheid. Veel zaden en meerdere verspreidingsstrategieen (wind, vogels, vegetatief). Koloniseert snel open plekken
5. Zeer hoge voortplantingssnelheid. Invasieve soorten die zich explosief verspreiden over grote afstanden (bijv. Japanse duizendknoop).

Snoeiperiode

Deze boom is bladhoudend Ja
Zomer Niet snoeien in de zomer
Winter oktober tot maart
Bladvormen Handvormig gelobd
Gemakkelijk te snoeien Ja

Kenmerken Bast zaailing (50-200cm)

Lenticellen Ja
Kleur

Kenmerken Knop (50-200cm)

Kleur
Knop stand
Afwisselend
Knop vorm
Spoelvormig

Overige

Wortel
Diep wortelend
Bloei
Heeft vruchten
Heeft katjes
Windgevoeligheid Matig gevoelig voor (zee)wind

Ziektes

Is gevoelig voor de volgende ziekten
Bladvlekkenziekte
Massaria

Oogst/herkenning in de winter

De knoppen zijn kegelvormig, roodbruin, en hebben een grote voet die uitsteekt. Ze zijn 6-8 mm groot. 

De boomschors is glad, dun en grijsbruin. Door afschilferen ontstaan groenachtige of gele vlekken waaraan de boom vaak makkelijk te herkennen is. De Plataan heeft bleekgroene twijgen, die later fors en bruin van kleur worden.

Lichtbehoefte van de Plataan (Gewone)

De Plataan (Gewone) gedijt het beste onder deze lichtomstandigheden.
  • Zon

  • Geschikte grondsoorten voor de Plataan (Gewone)

    In dit overzicht kun je terugvinden in welke soorten grond de Plataan (Gewone) het beste groeit.
    Grondsoort Geschiktheid
    Lichte klei
    Zware klei
    Zand
    Veen
    Leem
    Moerig op zand
    Lichte zavel
    Zware zavel

    Geschikte waterstand voor de Plataan (Gewone)

    Een (grond)watertrap geeft aan hoe diep het grondwater doorgaans onder het maaiveld staat. Hoe hoger het Romeinse cijfer, hoe dieper het grondwater staat.
    I
    II
    III
    IV
    V
    VI
    VII
    VIII

    Geschikte zuurtegraad voor de Plataan (Gewone)

    Elke grondsoort heeft een bepaalde zuurtegraad, gemeten in pH-waarden. De Plataan (Gewone) kun je planten in een bodem die valt in dit bereik:
    0.0
    0.5
    1.0
    1.5
    2.0
    2.5
    3.0
    3.5
    4.0
    4.5
    5.0
    5.5
    6.0
    6.5
    7.0
    7.5
    8.0
    8.5
    9.0

    Voedingsbehoefte Plataan (Gewone)

    Sommige bodemsoorten bieden meer voedselrijkdom dan andere.
    1.0
    1.5
    2.0
    2.5
    3.0
    3.5
    4.0
    4.5
    5.0
    5.5
    6.0
    6.5
    7.0
    7.5
    8.0
    8.5
    9.0
    1. Zeer voedselarme bodem
    2. Zeer voedselarme tot voedselarme bodem
    3. Voedselarme bodem
    4. Voedselarme tot matig voedselrijke bodem
    5. Matig voedselrijk bodem
    6. Matig voedselrijk tot voedselrijke bodem
    7. Voedselrijke bodem
    8. Uitgesproken voedselrijke bodem
    9. Zeer uitgesproken voedselrijke bodem

    Vochtigheid

    Staat Plataan (Gewone) graag met zijn wortels in extreem droge (1.0) of natte (9.0) bodem?
    1.0
    1.5
    2.0
    2.5
    3.0
    3.5
    4.0
    4.5
    5.0
    5.5
    6.0
    6.5
    7.0
    7.5
    8.0
    8.5
    9.0
    1. Extreem droge bodems
    2. Extreem droge tot droge bodems
    3. Droge bodems
    4. Droge tot droge/vochtige bodems
    5. Droge/vochtige bodems
    6. Droge/vochtige tot vochtige bodems
    7. Vochtige bodems
    8. Vochtige tot natte bodems
    9. Natte bodems

    Bij welke streek past deze boomsoort?

    0 = niet ingevuld, 1 = ongeschikt, 5 = zeer geschikt
    Streek Geschiktheid
    Wadden en noordelijke duinstreek (duinstreek ten noorden van Bergen): TEXEL
    Drents Plateau en Friese Wouden: SMILDE
    Friese en Groningse zeeklei: FRANEKER EN LOPPERSUM
    Friese Meren tot Weerribben: SNEEK EN GIETHOORN
    Reestdal: OUD-AVEREERST
    Vechtdal: OMMEN
    IJsseldal: DEVENTER
    Regge en Sallandse Heuvelrug: NIJVERDAL
    Twente: DENEKAMP
    Achterhoek: WINTERSWIJK
    Gelderse Poort en Pannerden (Oostelijke Rijn: Millingerwaard, Ooijpolder tot Arnhem): LOO
    Rijk van Nijmegen (Stuwwallen m.u.v. Rijn en Maas): BERG EN DAL
    Brabantse Maasstreek: HAARSTEEG
    Limburgse Maasstreek: TEGELEN
    Brabantse zandgronden: BREDA EN EINDHOVEN
    De Peel: VENHORST
    Limburgs heuvelland: VALKENBURG
    Zeeuwse zandgronden: BURGH-HAAMSTEDE
    Zuidwestelijke zeekleipolders (Zeeuwse en Zuid-Hollandse zeekleipolders): ACHTHUIZEN
    Laaglandrivieren (Rotterdam, Dordrecht, de Lek, de Betuwe): ALBLASSERDAM EN ECHTELD
    Centrale stuwwallen (Het Gooi, Utrechtse Heuvelrug, Veluwe en Gelderse Vallei): HILVERSUM EN OTTERLO
    IJsselmeerpolders en Zuiderzeedijken: DRONTEN
    Hollands en Utrechts laagveengebied: BROEK IN WATERLAND EN NIEUWKOOP
    West-Friesland: SPANBROEK
    Kalkrijke Hollandse duinstreek: VELSEN-NOORD EN WASSENAAR
    Kop van Overijssel

    Toe te passen in landschappen

    0 = niet ingevuld, 1 = ongeschikt, 5 = zeer geschikt
    Landschap Geschiktheid
    Voedselbos
    Haag
    Heg
    Bos
    Voederhaag
    Achtertuin
    Kleine achtertuin
    Solitair
    Houtwal

    Cultuurhistorische waarde

    0 = niet ingevuld, 1 = laag, 9 = hoog

    Insecten

    Hoeveel insecten leven er gemiddeld op deze boom/plant?
    Welke insecten groepen leven op deze boom/plant?
    Wordt deze soort als waardplant voor insecten gebruikt? Nee
    Voor welke insecten is deze soort een waardplant?

    Vogels

    Gemiddeld aantal vogels per boom/plant?
    Welke soorten vogels leven van deze boom/plant??

    Zoogdieren

    Gemiddeld aantal zoogdieren per boom/plant?
    Welke soorten zoogdieren leven op deze boom/plant?
    Zijn er zoogdieren afhankelijk van deze soort? Nee
    Welke soorten zoogdieren zijn er afhankelijk van deze boom/plant?

    Bloeiperiode

    Zomer mei tot juni

    Boomsoorten

    Boomsoorten waarbij deze boom graag staat

    Geschikt voor zoogdieren?

    giftig, 1 = ongeschikt, 5 = zeer geschikt
    Zoogdier Geschiktheid
    Mens
    Paard
    Koe
    Varken
    Kip
    Geit
    Schaap
    Herbivore knaagdieren
    Hond
    Kat
    Vossen
    Dassen
    Fret
    Muis
    Eekhoorn
    Zwijn
    Hert
    Ree
    Bevers

    Toelichting

    Eetbaarheid

    • Giftig: Deze boom of struik is giftig voor zoogdieren en absoluut ongeschikt om te eten.
    1. Zeer ongeschikt: Deze boom of struik is ongeschikt voor consumptie door zoogdieren en kan schadelijk zijn.
    2. Ongeschikt: Deze boom of struik is meestal ongeschikt voor consumptie door zoogdieren en kan nadelige effecten hebben.
    3. Matig geschikt: Deze boom of struik is in beperkte mate geschikt als voedsel voor zoogdieren, mogelijk met bepaalde risico's of beperkingen.
    4. Geschikt: Deze boom of struik is over het algemeen geschikt als voedsel voor zoogdieren, met weinig tot geen risico's.
    5. Zeer geschikt: Deze boom of struik is zeer geschikt als voedsel voor zoogdieren, veilig en van hoge voedingswaarde.


    Stam hoogte

    Gemiddelde stam hoogte (hg) van de grondvlakmiddenboom

    van - tot, in hele meters, gemiddelde

    Informatie niet beschikbaar

    Stam diameter

    (dg) (1,30m) van de grondvlakmiddenboom.

    van - tot, in hele centimeters, gemiddelde

    Informatie niet beschikbaar

    Biomassa bovengronds

    in hele kg

    Informatie niet beschikbaar

    Biomassa ondergronds

    in hele kg

    Informatie niet beschikbaar

    Stoffenbinder

    Welke stoffen kunnen worden gebonden of opgenomen?
    CO2
    Fijnstof

    Koolstofattractie (kf)

    (dg) (1,30m) van de grondvlakmiddenboom Loofbomen (Kf = 0,48)

    Opwarming

    Deze boom is goed bestand tegen de opwarming (plus 3 graden) van ons klimaat en past in de toekomst van ons klimaat (hitte en droogte bestendig) en past in de toekomst ook goed in Nederland. Nee
    CO2
    Fijnstof

    CO2

    0. niet ingevuld
    1. geen vastlegging
    2. geringe vastlegging
    3. matige vastlegging
    4. veel vastlegging
    5. zeer veel vastlegging

    Fijnstof

    0. niet ingevuld
    1. geen wegvangcapaciteit
    2. geringe wegvangcapaciteit
    3. matige wegvangcapaciteit
    4. grote wegvangcapaciteit
    5. zeer grote wegvangcapaciteit

    Zo ziet een volwassen Boom Plataan (Gewone) eruit

    Bast Plataan
    Volwassen Plataan
    Volwassen Plataan

    Zo zien de vruchten van een Plataan (Gewone) eruit

    Vrucht Plataan

    Zo ziet een Plataan (Gewone) in bloei eruit

    Bloeiwijze Plataan

    Zo ziet de knop van een Plataan (Gewone) eruit

    Knop Plataan

    Zo ziet het blad van een Plataan (Gewone) eruit

    Blad en vrucht Plataan
    Blad Plataan